Muzeum Regionalne im. Wł. St. Reymonta w Lipcach Reymontowskich to samodzielna instytucja kultury powiatu skierniewickiego. Placówka dokumentuje lokalną historię, kulturę materialną regionu oraz dziedzictwo związane z autorem „Chłopów”. Rocznie odwiedza ją od 4 do 6 tysięcy osób.
Historia powstania muzeum
Początki placówki wiążą się z aktywnością lokalnych miłośników tradycji. Kluczowe wydarzenia w historii muzeum to:
- 1982 rok – otwarcie Izby Regionalnej podczas obchodów 50-lecia Amatorskiego Zespołu Regionalnego im. Wł. St. Reymonta (z inicjatywy Muzeum Okręgowego w Żyrardowie).
- 20 czerwca 1983 roku – przekształcenie Izby w Muzeum im. Wł. St. Reymonta (początkowo jako filia Muzeum Mazowsza Zachodniego w Żyrardowie).
- 1989 rok – przeniesienie siedziby do historycznych zabudowań dawnej manufaktury włókienniczej.
- 2003 rok – uzyskanie statusu samodzielnej instytucji kultury powiatu skierniewickiego pod obecną nazwą.
Zbiory i wystawy
Muzeum gromadzi, opracowuje i udostępnia eksponaty związane z historią Lipiec i okolicznych miejscowości. Główną osią prezentacji jest wystawa stała zatytułowana „Tradycje lipieckie”, która dzieli się na część historyczną i etnograficzną.
Wśród muzealnych zbiorów znajdują się:
- dawne stroje, tkaniny i hafty,
- tradycyjne wyposażenie wnętrz lipieckiej chałupy,
- historyczne narzędzia rolnicze,
- pamiątki związane bezpośrednio z Władysławem Stanisławem Reymontem.
Wystawę stałą regularnie uzupełniają różnorodne ekspozycje czasowe o zmiennej tematyce.
Unikatowa manufaktura rodziny Winklów
Od 1989 roku muzeum mieści się w zabudowaniach dawnej manufaktury włókienniczej. Jest to unikatowy w skali kraju, zachowany w całości dawny obiekt przemysłowy zlokalizowany na polskiej wsi.
Zabudowania powstały na przełomie lat 80. i 90. XIX wieku. Ich założycielem był Ludwik Winkiel, który osiedlił się w Lipcach w 1889 roku. W latach 30. XX wieku jego syn, Jan Winkiel, znacząco rozbudował zakład oraz rozszerzył zakres produkcji.
Zakres działalności dawnej manufaktury:
- Zgrzeblenie, przędzenie i farbowaniem wełny.
- Tkanie materiałów na słynne łowickie pasiaki.
- Produkcja wełnianych swetrów, skarpet oraz rękawic.
Pełen cykl produkcyjny prowadzono w zakładzie do 1950 roku, natomiast samo farbowanie tkanin kontynuowano aż do 1974 roku. Do dziś w budynkach zachował się kompletny, oryginalny park maszynowy (urządzenia z XIX i XX wieku), który pozwala na odtworzenie pełnego cyklu technologicznego.
Plany na przyszłość
W najbliższych latach planowane jest całkowite odrestaurowanie dawnej manufaktury. Celem inwestycji jest ożywienie tego miejsca – plany zakładają między innymi przygotowanie do pracy i ponowne uruchomienie historycznych krosien tkackich, co pozwoli na rozszerzenie dotychczasowej oferty edukacyjnej i warsztatowej placówki.